بهکارگیری طبیعت برای تابآوری اقلیمی
:پیشبرد راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت در کانادا
از ابتکارات پراکنده تا اقدام هماهنگ: بهرهگیری از داراییهای طبیعی کانادا برای تابآوری اقلیمی و ارتباط دوباره
• کانادا متعهد شده است که انتشار گازهای گلخانهای (GHG) را تا سال ۲۰۳۰ به میزان ۳۰ درصد کمتر از سطح سال ۲۰۰۵ کاهش دهد و تا سال ۲۰۵۰ به خالص صفر برسد، و دستیابی به این اهداف نیازمند یک استراتژی چندبخشی است که شامل بهرهگیری از ظرفیت کامل اکوسیستمهای طبیعی کانادا میشود.
• تالابها، جنگلها، چمنزارها، اراضی کشاورزی و اکوسیستمهای ساحلی کانادا برخی از مهمترین ذخایر کربن جهان را در خود جای دادهاند، و حفاظت و تقویت این سیستمها برای هم کاهش انتشار و هم سازگاری با تغییرات اقلیمی ضروری است.
• راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت (NBCSs)، مانند احیای پوشش جنگلی، حفاظت از تالابها، و اجرای شیوههای کشاورزی هوشمند نسبت به اقلیم، فرصتهایی برای جذب کربن، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، و ارائه مزایای اجتماعی، فرهنگی و بومشناختی مهم فراهم میکنند.
• شورای آکادمیهای کانادایی (CCA) دریافته است که اگرچه NBCSها بهتنهایی قادر به تحقق اهداف انتشار کانادا نیستند، اما همچنان ستون حیاتی یک استراتژی ملی گستردهتر باقی میمانند و مزایای چندگانهای از جمله حفاظت از تنوع زیستی، تنظیم آب، و کاهش خطر بلایای طبیعی ارائه میدهند.
• مردمان بومی نقش مرکزی دارند، زیرا بیشتر اکوسیستمهای دستنخورده کانادا در قلمروهای بومی قرار دارند، و ابتکارات بومیمحور مانند مناطق حفاظتشده و تحت مدیریت بومی (IPCAs) و برنامههای نگهبانان (Guardians) نشان میدهند که اقدام اقلیمی میتواند همزمان آشتی، تابآوری بومشناختی و رفاه جوامع را پیش ببرد.
• با وجود ظرفیت بالای راه حل های اقلیمی مبتنی بر طبیعت ، گسترش آنها با عواملی مانند حکمرانی پراکنده، پایش ناکافی، کمبودجه بودن ابتکارات بومی و محلی، و آسیبپذیری ذخایر کربن موجود در برابر فشارهای اقلیمی و تغییر کاربری زمین محدود شده است.
• یک چارچوب ملی برای راه حل های اقلیمی مبتنی بر طبیعت بهطور فوری مورد نیاز است تا تلاشهای فدرال، استانی، بومی و محلی را هماهنگ کند، سیستمهای تأمین مالی و پایش بلندمدت را تقویت کند، و NBCSها را در سیاستهای کاربری زمین، کشاورزی و حفاظت ادغام کند.
• با گسترش NBCSها در مقیاس بزرگ، کانادا میتواند نهتنها استراتژی اقلیمی داخلی خود را تقویت کند، بلکه با نشان دادن اینکه راهکارهای مثبت برای طبیعت چگونه میتوانند از تابآوری اقلیمی و آشتی حمایت کنند، رهبری خود را در مجامع جهانی نیز به نمایش بگذارد.
بیان مسئله
با وجود پیشرفتها، استقرار راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت (NBCSها) در سراسر کانادا همچنان با چالشهای نظاممند مواجه است. برنامهها در چارچوبهای جداگانه در وزارتخانههای فدرال و استانی اجرا میشوند، و نبود یک چارچوب ملی هماهنگ باعث ناهماهنگی و ناکارآمدی در طراحی و اجرا شده است. سامانههای پایش و داده هنوز توسعه کافی نیافتهاند و دادههای قابلاعتماد گازهای گلخانهای (GHG) که مختص هر اکوسیستم باشند بسیار محدود است. این شکاف، تلاشها برای اندازهگیری جذب کربن و بهبود تنوع زیستی را پیچیده میکند و توسعه پروتکلهای معتبر برای جبران کربن را مختل میسازد.
ابتکارات بومی و جامعهمحور همچنان با کمبود بودجه روبهرو هستند و هرچند برنامههایی مانند صندوق راهکارهای طبیعی برای اقلیم اهمیت رهبری بومی را به رسمیت میشناسند، مدلهای پروژهای کوتاهمدت برنامهریزی و حکمرانی بلندمدت را تضعیف میکنند. در همین حال، ذخایر کربن موجود کانادا بیش از پیش در معرض آسیب آتشسوزیهای جنگلی، آفات و فشارهای اقلیمی قرار دارند. بدون حفاظت قوی، این چاهکهای طبیعی کربن ممکن است به منبع انتشار تبدیل شوند؛ بنابراین جلوگیری از انتشار از طریق حفاظت، به بخشی ضروری از سیاست کاهش انتشار تبدیل شده است. سرانجام، سیاستهای موجود کاربری زمین، زیرساخت و کشاورزی اغلب از اولویتهای NBCS جدا هستند و این موضوع به از دست رفتن فرصتها و گاهی مداخلات متناقض منجر میشود.
زمینه: سه بحران همزمان — اقلیم، تنوع زیستی و آلودگی
از دست رفتن تنوع زیستی، تغییرات اقلیمی و آلودگی چالشهایی جدا از هم نیستند؛ این بحرانها بهطور عمیقی به هم پیوستهاند. آلودگی، فشارهای مرتبط با اقلیم را تشدید میکند و سرعت تخریب تنوع زیستی را افزایش میدهد، در حالی که کاهش تنوع زیستی، توان طبیعت برای تنظیم اقلیم و کاهش آلودگی را تضعیف میکند. تغییرات اقلیمی بهتنهایی یکی از عوامل مهم انقراض گونهها و دگرگونی اکوسیستمها در کاناداست؛ کشوری که یکی از سریعترین نرخهای افزایش دما در جهان را تجربه میکند.
همانگونه که در راهبرد طبیعت ۲۰۳۰ کانادا به رسمیت شناخته شده است، توقف و معکوس کردن روند از دست رفتن تنوع زیستی نیازمند راهکارهای ادغامی است که همزمان به خطرات آلودگی و اقلیم رسیدگی کنند. راهکارهای مبتنی بر طبیعت، رویکردهای مبتنی بر اکوسیستم، و راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت، ستونهای مرکزی یک استراتژی هستند که میتوانند گازهای گلخانهای را کاهش دهند، تابآوری در برابر اثرات اقلیمی را افزایش دهند، و خدمات حیاتی اکوسیستمی مانند تصفیه آب، گردهافشانی و کاهش خطر بلایای طبیعی را حفظ کنند.
راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت و ظرفیت کانادا
کانادا بهطور منحصربهفردی در موقعیتی قرار دارد که بتواند در توسعه راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت (NBCSها) پیشرو باشد، زیرا ذخایر عظیم کربن در جنگلها، تالابها، خاکها و اکوسیستمهای ساحلی آن وجود دارد. بنا بر گزارش شورای آکادمیهای کانادایی (CCA)، این اکوسیستمها نهتنها مزایای جذب و ذخیره کربن فراهم میکنند بلکه مزایای اجتماعی، فرهنگی و بومشناختی بسیار مهمی نیز ارائه میدهند.
شکل ۱: نقشهی فهرست ملی تالابهای کانادا
منبع: www.canada.ca/en/environment-climate-change
با این حال، این ظرفیت نامحدود نیست. اختلالات ناشی از تغییرات اقلیمی مانند آتشسوزیهای جنگلی، شیوع آفات، و ذوب شدن لایه یخزدگی دائمی (پرفراست)، همراه با فشارهای اجتماعی–اقتصادی مانند تبدیل کاربری زمین و گسترش صنعتی، ذخیرهسازی بلندمدت کربن را تهدید میکنند. مداخلات ضعیفطراحیشده حتی میتوانند تابآوری را تضعیف کنند و به انتشار خالص منجر شوند.
شکل ۲: نقشهی توزیع جنگلها در کانادا
منبع www.canada.ca
مردمان بومی در مرکز ظرفیت کانادا برای NBCSها قرار دارند. بیشتر اکوسیستمهای دستنخورده باقیمانده در قلمروهای بومی واقع شدهاند؛ جایی که حفظ و نگهداشت سرزمین بر پایه دانش سنتی صورت میگیرد. الگوهای حفاظت بومیمحور مانند «مناطق حفاظتشده و تحت مدیریت بومی» (IPCAs) و برنامههای «نگهبانان بومی» نهتنها در جذب و ذخیره کربن مؤثر هستند، بلکه از آشتی، تکثر حقوقی و رفاه جوامع نیز پشتیبانی میکنند.
قانونگذاریِ مسئولیتپذیریِ کانادا در مسیر خالصِ صفر، همراه با راهبردهای تنوع زیستی و سازگاری، بستری فراهم میکند که بر اساس آن میتوان یک چارچوب ملی برای راهکارهای مبتنی بر طبیعت یا راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت ایجاد کرد. با این حال، اجرای این چارچوب نیازمند سرمایهگذاری در سامانههای داده، هماهنگی در حکمرانی، توانمندسازی جوامع بومی، و سازوکارهای تأمین مالی بلندمدت است.
توصیههای سیاستی
۱. کانادا باید یک «راهبرد ملی برای راهکارهای اقلیمی مبتنی بر طبیعت» را قانونگذاری و عملیاتی کند و آن را در معماری گستردهتر سیاستهای اقلیمی و تنوع زیستی خود ادغام نماید. این راهبرد باید اصول روشن، شیوههای قابلپشتیبانی، ساختارهای حکمرانی و چارچوبهای پایش را مشخص کند و از بهترین تجربیات جهانی و رهبری بومی بهره بگیرد.
۲. دولت فدرال باید سرمایهگذاری در NBCSهای بومیمحور را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد و نقش دوگانه آنها در جذب کربن و پیشبرد آشتی را به رسمیت بشناسد. تأمین مالی باید انعطافپذیر، بلندمدت و چندساله باشد و از ساختارهای حکمرانی پایدار مانند مناطق حفاظتشده و تحت مدیریت بومی (IPCAs)، برنامههای نگهبانان، و ابتکارات رهبری اقلیمی بومی حمایت کند.
۳. یک کارگروه بینوزارتی باید موظف شود تا همه برنامههای مرتبط با NBCSها، از جمله «صندوق راهکارهای طبیعی برای اقلیم»، «برنامه دو میلیارد درخت» و «راهکارهای اقلیمی کشاورزی» را تحت یک چارچوب نتایج واحد هماهنگ کند؛ چارچوبی که از تکرار کار جلوگیری کند، انسجام را تقویت نماید و اثرگذاری را به حداکثر برساند.
۴. کانادا باید حفاظت از ذخایر موجود کربن را در اولویت قرار دهد. در حالی که تلاشهای احیا اهمیت دارند، انتشارهای جلوگیریشده از طریق حفظ اکوسیستمهای دستنخورده مانند تالابهای پیتلندی و جنگلهای بکر باید در حسابداری و سیاستهای اقلیمی بهعنوان ارزشی برابر، یا حتی بیشتر، شناخته شوند.
۵. دولت فدرال باید پروتکلهای اختصاصی NBCSها را در «سامانه جبران گازهای گلخانهای (GHG Offset System)» توسعه دهد تا مشارکت معتبر در بازارهای داوطلبانه و الزامی کربن امکانپذیر شود. این پروتکلها باید تابآوری اکوسیستم، پایداری، و منافع همزمان تنوع زیستی را دربر بگیرند.
۶. یک «سکوی ملی مدلسازی NBCSها» باید با همکاری دانشگاهها، مراکز پژوهش اقلیم، و سازمانهای محیطزیستی ایجاد شود. این سکو باید ظرفیت جذب کربن هر نوع اکوسیستم را مدلسازی کند، تحلیلهای جامع هزینه–فایده از سناریوهای مختلف سیاستی NBCS انجام دهد و با بهرهگیری از فناوری سنجشازدور و دادههای ماهوارهای، برآوردهای مکانی دقیق از ذخایر کربن ارائه دهد.
۷. کانادا باید یک «نقشه ملی اولویتبندی فضایی» تهیه کند که مناطقی را با بالاترین پتانسیل برای اجرای NBCSها شناسایی نماید. این نقشه باید مناطقی را که دارای ذخایر بالای کربن، نرخ سریع تخریب اکوسیستم، ظرفیت قوی حکمرانی بومی، و آسیبپذیری بالای اقلیمی هستند، برجسته کند تا مداخلات راهبردی هدایت شود.
۸. در نهایت، کانادا باید از نفوذ خود در مجامع جهانی، از جمله COP30 و گروه هفت (G7)، برای ایجاد اتحادهای بینالمللی، نمایش رهبری خود و تدوین مشترک مسیرهای تأمین مالی برای راهبردهای اقلیمیِ مثبت برای طبیعت استفاده کند. با بهکارگیری این بسترها، کانادا میتواند تابآوری داخلی را تقویت کرده و همکاری جهانی را در راستای اهداف جهانی تنوع زیستی و اقلیم پیش ببرد.
.
