سلامت و بهداشت
مواظبت از پوست با گیاهان دارویی
مراقبت از پوست با گیاهان دارویی: شناخت نوع پوست، قاعدههای اساسی مواظبت از پوست، بخور و ماسکهای گیاهی برای درمان جوش و جای جوش و رژیم غذایی مناسب.
Tayebeh Firoozian ·
مزیت محصولات گیاهی نسبت به شیمیایی
انسان از بدو تمدن بشری تا به امروز جهت زیبایی چهره و اندام خود همیشه در جستجوی روشها و درمانهای ممکن بوده است و این کنجکاوی ابتدا با استفاده از مواد طبیعی (خاک، گل، گیاه و…) شروع شده و امروز به مواد شیمیایی، ترکیبات سنتیک، هورمونها و بکار بردن صدها روش مختلف رسیده است.
طبق بررسیهای بعمل آمده مشخص شده که بدست آوردن زیبایی واقعی و طبیعی از طریق رعایت اصول بهداشتی (تغذیه مناسب، خواب کافی، پاکیزگی و نظافت دائم) و استفاده از محصولات گیاهی، از بسیاری لحاظ مؤثرتر و ارشمندتر از بکار بردن فرآوردههای آرایشی، صنعتی و مواد شیمیایی است.
مزیت محصولات گیاهی
ضررها و اثرات سوء و زیانهای مواد آرایشی شیمیایی بر هیچکس پوشیده نیست و نیازی به توضیح و تفسیر ندارد و این امر امروزه به جایی رسیده است که سازمانهای دولتی در بعضی کشورهای جهان معتقدند که استفاده از برخی از این مواد عیناً مانند یک داروی جدید مستلزم آزمایشها و تحقیقات ویژه مقدماتی است که بایستی قبلاً روی حیوانات انجام پذیرد. بنابراین کاملاً روشن و مسلم است که بدست آوردن زیبایی از طریق بکار بردن گیاهان، سبزیجات و میوهها در مقایسه با استفاده از مواد شیمیایی تا چه حد ارجح و مزیت دارد.
شناخت نوع پوست
لازم به ذکر است کسانی که میخواهند با این روش یعنی از طریق گل و گیاه پوست خود را حفظ کنند اول باید نوع پوست خود را بشناسند و بر اساس نوع پوست خود با گیاهانی که برای آن نوع پوست مفید است آشنا شوند.
چگونه پوستمان را بشناسیم؟
پوست انسان را با توجه به میزان چربی میتوان به ۴ دسته تقسیم کرد:
- پوست نرمال: که مقدار ترشح چربی آن متوسط و متعادل است. پوست نرمال یا طبیعی از نظر ظاهری پوستی است تازه و لطیف، مثل پوست یک بچه کاملاً صاف است، منفذ چربی ندارد، سوراخهایی که در سطح پوست قرار دارد اعم از آنهایی که به عرق یا چربی مربوط هستند گشاد شدهاند و دانههای سیاه خبری نیست.
- پوست خشک: که مقدار بسیار کمی چربی ترشح میکند. پوست خشک پوستهایی هستند نازک، کشیده شده و در سطح پوست چینها و شکافهای نازکی وجود دارد. این نوع پوستها فوقالعاده به درجه حرارت حساس هستند و به سهولت توسط صابون تحریک میشوند. نسبت به اشعهی آفتاب و شرایط نامساعد جوی مثل باد حساس میباشند.
- پوست چرب: که مقدار ترشح چربی آن زیاد است. پوست چرب در این نوع پوستها برخلاف تصور عموم که فکر میکنند تعداد غدد مولد چربی زیاد است چنین نیست، فقط فعالیت غدد مولد چربی افزایش مییابد و تعداد این غدد افزایش چندانی پیدا نمیکند.
- پوست مختلط: این نوع پوستها بیشتر در صورت موجود است، بعضی نواحی در صورت مثل ناحیه، پیشانی و بینی بسیار چرب میباشد و بقیه نواحی بهخصوص اطراف چشم و گونهها خشک است.
بطور کلی ۵ گروه پوست خشک میتوان تشخیص داد:
- پوستهای خشکی که درمان داخلی و موضعی آنها نسبت به شدت بیماری تجویز میشود.
- پوستهایی که پیر شدهاند و کاملاً چین و چروک برداشتهاند که این پوستها طراوت خود را از دست دادهاند و از لطافت کمی برخوردارند.
- پوستهایی که در مقام مقایسه با پوست چرب خشک تلقی میشوند که این حالت به اختلاف در سرعت روند تولید سبوم و نیز خواص فیزیکی پوست مربوط است.
- پوستهای خشکی که ناشی از بیماریهای حرفهای یا مقتضیات شغلی هستند، مثل کسانی که با مایعات ظرفشویی و پاککنندهها زیاد سر و کار دارند.
- پوستهای خشکی که ذاتاً طبیعی هستند، یعنی در تولید سبوم و مقدار آب آنها اختلالی وجود ندارد بلکه شرایط جوی سبب خشک شدن موقت آنها میشود.
چروک پوست و عوامل مؤثر در ایجاد آن
پیر شدن پوست نتیجه تغییراتی در درم، اپیدرم، سلولهای پیگمان، فولیکولهای مو، غدد چربی و عروق و اعضای حسی است. تعدادی از این تغییرات در اعضای مربوطه به طور دائمی (ارثی) ظاهر میشوند و تعدادی وابسته به وضعیت هورمونی و دیگر در اثر عوامل محیطی نظیر اشعه خورشید ایجاد میگردند.
اگرچه تغییرات دسته اول غیر قابل اجتناب هستند، تغییرات دسته دوم امکان است تغییر داد و تغییرات دسته سوم حتی تا اندازهای قابل پیشگیری هستند.
یکی از عوامل مؤثر در پیر شدن پوست وراثت است و از دیگر عوامل چروک شدن پوست میتوان به اشعهی آفتاب، رژیم غذایی سخت، زیادهروی در مصرف الکل، تنباکو، فشارهای عصبی، دیر خوابیدن و شوکهای عصبی اشاره کرد.
پوست چرب و جوشدار
مواردی در ارتباط با پوست چرب و جوشدار که اکثر دختران و پسران جوان را تا حد افسردگی رسانده متأسفانه به قول خودشان با تمام داروهای شیمیایی که استفاده کردند نتوانستند بهبودی حاصل کنند.
در درجه اول باید از وضعیت درون بدن آگاه شوید:
آیا معده مشکل ندارد؟ آیا یبوست نداشته؟ آیا کبد مشکلی نداشته؟ آیا شما با غذاهای خود ادویه مثل فلفل و دارچین و زنجبیل و خردل زیاد استفاده میکنید؟ آیا از نوشابه استفاده میکنید؟ آیا از غذاهای فستفود و رستورانها زیاد استفاده میکنید؟ آیا چیپس و پفک و تنقلاتی از این قبیل هستید؟ آیا از خوراکیهای چرب استفاده میکنید؟ و آیا آب به مقدار زیاد و میوه و سبزیها میل میکنید؟
اگر میخواهید پوست خوب و صاف و بدون جوش داشته باشید در قدم اول یک رژیم غذایی مناسب که دور از موارد بالا باشد را استفاده کنید.
روزانه بین ۸ تا ۱۲ لیوان آب اگر همراه با آبمیوه مثل سیب، نارنج، هویج، کرفس و جعفری باشد آب آن را گرفته و ۵۰-۵۰ (نصف لیوان آب و نصف لیوان آب میوه) با آب مخلوط کرده و بین ۸ تا ۱۲ لیوان در روز میل کنید و در طی روز فقط یک استکان آب و عسل و چند عدد هویج و چند عدد بادام میل کنید روز بعد باز همین روش را ادامه دهید.
رژیم غذایی سهروزه
فقط برای نهار یک وعده سوپ با کدوی حلوایی، هویج، پیاز، سبزی، کرفس، جعفری، شوید، یک قاشق روغن زیتون یا کنجد یا آبلیموی ترش یا آبغوره یا سرکه سیب.
صبح ناشتا یک قاشق مرباخوری خاکشیر و یک قاشق مرباخوری بارهنگ در یک لیوان آبجوش، ده دقیقه دم کنید و میل کنید.
شب سالاد کاهو، گوجه، خیار، پیاز (بدون سس - با جوانه جو).
روز بعد صبح اول خاکشیر و بارهنگ - نیم ساعت بعد ۳ قاشق پودر جو دوسر، شل حریره با شیر یا بهصورت حلیم به آب درست کرده میل کنید.
و باز ظهر سوپ به اضافه جو و تمام مخلفات دیگر.
تا ۳ روز این عملیات را انجام دهید و از روز بعد غذاهای روزمره ولی بدون فلفل و ادویهجات و نوشابهها (چند نوع بدون گاز).
کاهو و سکنجبین هر روز؛ شربت سکنجبین و خیار هر روز؛ و از روز چهارم مراقبت از پوست.
قاعدههای اساسی مواظبت از پوست
برای مراقبت از هر نوع پوست ۳ عمل زیر را باید انجام دهید:
- پوست را باید با دقت تمیز کنید و تمیز نگه دارید.
- پوست را باید به روش صحیح تغذیه کنید.
- پوست باید از تأثیر بیش از حد از عوامل نامطلوب محیطی (آفتاب، باد، سرما) محافظت شود.
پوست چرب و جوشدار خود را در طول روز به علت کار با گرد و غبار و دود هوا و گرمای محیط و عرق کردن کثیف شود با لوسیون مناسب و مخصوص تمیز کنید.
برای پوست چرب در یک ظرف مقداری گلاب، آبنارنج و آب خیار مخلوط کنید و برای ۲۴ ساعت در یخچال بماند. در طی این مدت شبها موقع خواب صورت خود را اول با صابون بشویید، بعد مقداری از این لوسیون را به صورت زده ۲۰ دقیقه نگه دارید و بعد بشویید.
صابون یا صابون بچه یا صابونی که خودتان آماده کردهاید (در قسمتهای بعدی طرز تهیهی صابون را آموزش میدهیم) در طول روز، بخصوص موقع برگشت به خانه صورت را با صابون شسته کرده و یک مشت برگ از گیاه بومادران، آویشن، ختمی و بنفشه را در کاسهای ریخته با مقداری آب روی آتش گذاشته و حولهای را روی صورت گرفته و بخور دهید.
بخور، ماسک و لوسیون
بهاندازه ۱۵ دقیقه بخور داده همزمان که بخور میدهید مقداری پودر صابون همراه با مقداری نمک (البته نمک دریا دانهدرشت) پنبه را نمدار کنید و در پودر صابون و نمک بزنید و همینطور که بخور میدهید پوست را بهصورت دورانی ماساژ دهید. این عمل باعث میشود همراه با بخور دانههای سرسیاه جوشها از بین بروند و جای جوشها صاف شوند.
بعد از بخور ماسکی از جوانه جو یا جوی آسیابشده با پودر تخمی سفید همراه با یک قاشق غذاخوری سرکه سیب درست کنید و روی پوست به مدت ۲۰ دقیقه بماند؛ تا زمانی که جوش دارید هفتهای دو روز این عمل را انجام دهید.
آب بخور را هم صاف کرده در یخچال نگهدارید، روزی یکمرتبه بعد از شستن صورت با آب و صابون ۲۰ دقیقه از بخور را روی پوست نگه میدارید و بعد شستشو میکنید.
روزی یکمرتبه یک سیبزمینی کوچک و یک پیاز کوچک رنده میکنید و آب آن را به پوست میمالید. این عمل باعث میشود جوشها خشکشده و نابود شوند و همچنین لکههایی که در اثر جای جوش مانده بهوسیله آب سیبزمینی از بین میرود و جرم پوست برداشته میشود.
لوسیون خیار: ۲۵۰ تا ۳۰۰ گرم خیار شسته را خرد کنید و با همین مقدار الکل طبی ۵۰ درصد مخلوط نمایید. مخلوط را در ظرف دربسته به مدت دو هفته نگهدارید. بعد آن را صاف کرده و یک یا دو قطره گلیسیرین به آن بیفزایید.
برای پوست چرب مخلوط را با یکپنجم استکان آب و برای پوست خشک با ۲ استکان مخلوط کنید و هفتهای ۲ روز استفاده کنید.
تا زمانی که پوست شما همچنان جوشدار است باید رژیم غذایی را رعایت کنید. بخورها را هفتهای ۲ روز ادامه دهید. ماسکها را هر روز استفاده کنید و همزمان برای تقویت پوست و صاف شدن آن هفتهای ۲ بار یک عدد سفیده تخممرغ و یک خیار رندهکرده و یک قاشق جوانه جو هم رنده و همراه با یک قاشق مرباخوری پودر برنج مخلوط کرده، ۲۰ دقیقه روی پوست میگذارید و بعد شستشو میکنید.
بعد از یک ماه اگر به همین روش ادامه دهید پوستی صاف و زیبا خواهید داشت.
انشاءالله در ادامه دستور تهیه ماسکها را برای انواع پوستها خواهیم نوشت.
طیبه فیروزیان
محقق گیاهان دارویی
عضو مرکز تحقیقات طب سنتی ایران